FILMSKI JUBILEJI: MARTIN SKORSEZE “TAKSISTA”

Bivši američki marinac i vijetnamski veteran koji pati od nesanice i neuroza prijavljuje se da radi kao taksista u noćnoj smeni. Novim poslom pokušava da pronađe svrhu svoje egzistencije dok se istovremeno bori s usamljenošću, zamenivši vijetnamsku džunglu urbanom džunglom Njujorka. Prefinjeni coll jazz svojom melanholijom i duhovnom smirenošću kontrastira život na ulicama Njujorka noću, suptilno prateći transformaciju glavnog junaka i njegovo potonuće u ludilo. Posle nekoliko neuspešnih pokušaja zavođenja službenice političke kampanje, Trevis Bikl se odlučuje da preuzme radikalne korake. U pokušaju da pomogne mladoj prostitutki Iris (Džodi Foster) i izvuče je iz kandži makroa, pravi irokez frizuru, oblači vijetnamku, farmerke i kaubojske čizme i kreće u obračun… Prvo ubija omraženog makroa (Harvi Kejtel), pravi masakr u bordelu i sam biva brutalno izranjavljen. Nagrađen Zlatnom palmom i nominovan za četiri Oskara, uključujući onog za najbolji film i glavnu mušku ulogu, prema mnogima najuspeliji film Martina Skorsezea ujedno je jedan od najvažnijih američkih filmova 70-ih godina prošlog veka. Reč je o izuzetno uticajnom delu iz kojeg su neke replike postale deo opšte kulture; scenario je, na temelju istinitih događaja napisao ugledni scenarista i reditelj Pol Šreder. Teskoban i izuzetno realističan film modernističke režije imponuje izrazito slojevitom i intrigantnom psihološkom razradom likova, impresivnom fotografijom Majkla Čepmena te sjajnom muzikom Bernarda Hermana, koji je umro nekoliko sati nakon završetka komponovanja filmske partiture. Postoji i jedna zanimljiva priča, po mnogima urbana legenda, koja povezuje ovaj film sa beogradskom kulturnom scenom: film je navodno napravljen pod uticajem studentskog filma Joce Jovanovića Izrazito ja, koji je prikazan u Njujorku tih godina pobedivši na tamošnjem studentskom filmskom festivalu. Skorseze i Šreder su navodno bili u publici, zajedno sa članovima žirija tog festivala. Pola veka posle premijere filma zanimljivo je na koji način danas gledamo i vrednujemo film Taksista koji je zbog nekih elemenata (prvenstveno nasilja) bio kontroverzan, ali koji je u međuvremenu postao vanvremenski filmski klasik.   O CIKLUSU „FILMSKI JUBILEJI“ Dom omladine Beograda tokom 2026. godine predstavlja ciklus „Filmski jubileji“, koji publiku poziva da film doživi ne samo kao zabavu, već i kao prostor učenja, razmene i kritičkog razmišljanja. Kroz projekcije i predavanja, ciklus povezuje istoriju kinematografije sa savremenim društvenim i kulturnim kontekstom, osvetljavajući ključne autore, kultne filmove i važne prekretnice u filmskoj umetnosti. Program posebno neguje filmsku pismenost mladih, podstiče radoznalost, dijalog i promišljanje o umetnosti, društvu i istoriji. Obeležićemo značajne filmske jubileje i godišnjice ikona kinematografije, a posebna pažnja biće posvećena kultnim ličnostima i događajima koji su oblikovali savremenu kulturu. Ovaj ciklus nije samo pogled unazad, već i poziv na aktivno gledanje i razmišljanje o filmu danas, potvrđujući ulogu Doma omladine Beograda kao mesta susreta, učenja i dijaloga – ključne kulturne institucije za mlade i sve ljubitelje filma.