LINIJE PEJZAŽA – između zaklona i izloženosti

Galerija Centra za kulturu „Gradac“, Raška 18. jun − 2. jul 2026. Otvaranje u četvrtak, 18. jun u 19.30   LINIJE PEJZAŽA – između zaklona i izloženosti Nina Ivanović, Nataša Kokić, Rena Redle i Vladan Jeremić, Kristina Lenard, Ana Stefanović i Marija Konjikušić Kustoskinja izložbe: Sonja Milićević Autori koncepcije:  Sonja Milićević, Zorana Đaković Miniti i Siniša Ilić Izložba „Linije pejzaža – između zaklona i izloženosti“ povezuje radove iz Kolekcije Oktobarskog salona o kojoj brine Kulturni centar Beograda i Zbirke kolonije Centra za kulturu „Gradac“ Raška. Slike nestabilnih i osetljivih predela upućuju na prirodne i institucionalne pejzaže i uslove u kojima nastaju i čuvaju se umetnički radovi. Radovi na izložbi otvaraju pitanja krhkosti i izloženosti prostora, njegove zaštite, povrede, društvenog značenja i tragova prisustva, kao i teme ekološke nestabilnosti, socijalne nesigurnosti i promenljivih uslova života u savremenom okruženju. Pejzaž se ne posmatra samo kao motiv prirode, već kao širi pojam prostora koji se nastanjuje, oblikuje, narušava i pamti… Izložba se realizuje u godini u kojoj Galerija Centra za kulturu „Gradac“ obeležava 30 godina rada i razvijanja programa usmerenog ka povezivanju savremenih umetničkih praksi, različitih produkcijskih modela i šireg kulturnog prostora. Rezultat je saradnje između Centra za kulturu „Gradac“ i Kulturnog centra Beograda, a njen koncept dodatno je podstaknut kustosko-umetničkim istraživanjem „Kolekcija decenija“, koje od 2018. godine razvijaju Zorana Đaković Miniti i Siniša Ilić.   Izvod iz kustoskog teksta Sonje Milićević: U središtu izložbe nalaze se radovi koji prostor razumeju kao krhku, višeslojnu i promenljivu kategoriju. U radu Nine Ivanović, Planina, predeo se pojavljuje kao lagana, linearna struktura, kao forma koja istovremeno deluje prisutno i efermerno. Planina je svedena na konture, na crtež u prostoru, na jedva zadržanu masu. Kod Nataše Kokić, u radu Crtež (Bez naziva), prostor dobija gustinu unutrašnjeg staništa, habitata iskustva, pamćenja i nagomilanih tragova. Kod Rene Redle i Vladana Jeremića, prostor se otvara kao društveni i politički okvir. On je ispunjen kretanjem, javnim prisustvom, kolektivnim iskustvom, migracijom, otporom i vidljivošću. U izboru iz Kolekcije Oktobarskog salona prisutna su tri različita režima prostora: krhka forma, unutrašnje stanište i društveno polje. Radovi iz Zbirke kolonije taj okvir dalje razvijaju. Na fotografijama Kristine Lenard prostor se javlja u napetosti između zaštite i izloženosti: plastenik kao privremena opna rasta i zaklona, a oštećeno drvo u otvorenom predelu kao znak povrede, preživljavanja i izdržljivosti. Kod Ane Stefanović pejzaž postaje oštećeni teren, mesto intervencije, eksploatacije i narušene ravnoteže. Prostor je tu dokument povrede i materijalni trag promene. U radovima Marije Konjikušić prostor dobija društvenu i institucionalnu dimenziju. Škola, učionica, tabla i boravak umetnika u prostoru obrazovanja uvode temu zajedničkog, ali vremenski nepodudarajućeg korišćenja istog mesta. Prostor postaje nosilac susreta koji se odvija posredno, preko ostavljenog traga, gesta, crteža i zapisa. U tom kontekstu pojavljuju se i sami učesnici kolonije, kao deo privremene zajednice koja tokom boravka ispunjava školski prostor radom, prisustvom i međusobnom razmenom. U izboru iz Zbirke kolonije prostor se pojavljuje kao zona zaštite i rasta, kao oštećeni teren i kao mesto privremenog zajedništva u kojem ostaju tragovi boravka, rada i odložene komunikacije. Svi radovi zajedno otvaraju i širi horizont čitanja koji se tiče savremenih društvenih prilika. Prostor se u njima ukazuje kao mesto ekološke nestabilnosti, intervencije i iscrpljivanja, kao područje narušene ravnoteže između prirodnog i proizvedenog, kao ambijent u kojem ostaju tragovi socijalne ugroženosti, političkih napetosti, kretanja ljudi, privremenosti i nesigurnosti. U nekim radovima taj sloj je neposrednije vezan za oštećenje, napuštanje, ranjivost i pritisak nad prostorom; u drugima za osećanje otuđenosti, unutrašnje napetosti, nagomilanog iskustva ili teškoću da se u prostoru uspostavi stabilan oslonac. Pejzaž se tako čita i kao slika šireg društvenog stanja: kao prostor u kojem se prepliću ekološka pretnja, psihološka nesigurnost, politička izloženost, slabljenje lokalnih sredina i tragovi demografskih i socijalnih promena. Sabrani na jednom mestu, radovi govore o različitim prostorima i o promenljivim uslovima života u njima.