Zmijanjski vez – nematerijalno kulturno nasleđe sveta

Zmijanjski vez – nematerijalno kulturno nasleđe sveta Otvaranje izložbe „Zmijanjski vez – nematerijalno kulturno nasleđe sveta” održaće se u četvrtak, 23. aprila 2026. godine u 19 časova u Srpskom kulturnom centru. Izložba „Zmijanjski vez – nematerijalno kulturno nasleđe sveta“, nastala na osnovu zbirki Muzeja Republike Srbije i Etnografskog muzeja u Beogradu, rezultat je rada Danijele Đukanović, muzejske savetnice i etnološkinje u Muzeju Republike Srbije, i Mirjane Kraguljac Ilić, više kustoskinje i etnološkinje u Etnografskom muzeju u Beogradu. Ovaj projekat predstavlja zajedničku inicijativu dve ključne institucije Republike Srbije, posvećene očuvanju materijalnog i nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije. Kroz ovu izložbu, dve kulturne institucije žele da istaknu, kako stručnoj tako i široj publici u Parizu i širom Francuske, značaj očuvanja srpskog nematerijalnog nasleđa, sa posebnim fokusom na zmijanjski vez, koji je 2014. godine upisan na Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva UNESCO-a. Posetioci će imati priliku da vide predmete nastale krajem 19. i početkom 20. veka, koji se decenijama čuvaju u ove dve institucije. Na izložbi će biti predstavljena 24 muzejska predmeta iz Muzeja Republike Srbije i 28 predmeta iz Etnografskog muzeja u Beogradu. Pored zbirki ova dva muzeja, biće izložena i 22 savremena rada udruženja i pojedinaca koji i danas neguju tradiciju zmijanjskog veza. Ovi predmeti pokazuju kako savremeni stvaraoci prepoznaju zmijanjski vez kao deo svoje tradicije, kulture i nacionalnog identiteta, prilagođavajući ga savremenom kontekstu i čuvajući autentične motive koji su mu doneli mesto na UNESCO-voj listi svetske baštine. Posetioci će takođe moći da pogledaju dvodimenzionalne sadržaje na forex panelima: fotografije tradicionalnih nošnji iz Zmijanja (dinarskog etnogeografskog područja naseljenog pravoslavnim stanovništvom u severozapadnom delu Republike Srpske), iz foto-arhiva ova dva muzeja, koje datiraju s kraja 19. i početka 20. veka. Biće prikazane i fotografije koje ilustruju savremenu upotrebu, očuvanje i promociju zmijanjskog veza, prateći njegov kontinuitet od sredine 19. veka do danas, kao i radionice i edukativni programi. Istorijat zbirki iz oblasti Zmijanja biće predstavljen kroz prateće tekstove, zajedno sa radom udruženja čiji su predmeti izloženi. Na otvaranju će biti organizovana interaktivna aktivnost o zmijanjskom vezu koju će voditi Svetlana Marković, saradnica Muzeja Republike Srbije. Takođe će biti prikazana dva dokumentarna filma o zmijanjskom vezu, u produkciji Muzeja Republike Srbije i ženskog humanitarnog udruženja „Duga“, koje danas predstavlja jednog od glavnih čuvara ove tradicije. Izložba traje od 23. aprila do 30. maja 2026. godine. Foto: EM 51276 Primer veza, Bosanska Krajina, Bosna i Hercegovina, Etnografski muzej u Beogradu